PARMAK EMME VE EMZİK ALIŞKANLIĞI DİŞ VE ÇENE GELİŞİMİNİ NASIL ETKİLER?

Bebeklik döneminde doğal karşılanan parmak emme, biberon ve emzik kullanma gibi alışkanlıkların, ilerleyen yaşlarda çocukların ağız, diş ve çene yapısında kalıcı bozukluklara yol açabileceği bildirildi. Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Çocuk Diş Hekimi Dr. Öğr. Üyesi Şebnem N. Koçan, bu alışkanlıkların ne kadar süre ve sıklıkla devam ettiğinin kritik önem taşıdığını vurguladı.

3 YAŞ CİVARINDA BIRAKILMASI GEREKİYOR

Emzik ve parmak emme gibi davranışların genellikle bebeklik döneminde masum kabul edildiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Şebnem Koçan, şu değerlendirmelerde bulundu:

• Süre ve Yoğunluk Kriteri: Alışkanlıkların ne kadar süre devam ettiği ve hangi yoğunlukta yapıldığı diş konumunu ve çene gelişimini doğrudan etkiliyor.

• İdeal Bırakma Yaşı: Bu tarz alışkanlıkların ideal olarak 3 yaş civarında bırakılması gerekiyor. Ancak sadece yaş baz alınarak karar verilmemeli, çocuğun alışkanlığı ne yoğunlukta kullandığı ve ağız yapısında değişim olup olmadığı da incelenmelidir.

"SÜT DİŞLERİ NASIL OLSA DEĞİŞECEK" YANILGISI

Süt dişlerinin geçici olduğu gerekçesiyle ihmal edilmesinin çok yanlış bir düşünce olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Koçan, süt dişlerinin büyüme ve gelişimin ayrılmaz bir parçası olduğunu belirtti. 11-12 yaşına kadar çiğneme fonksiyonunun büyük kısmının süt dişleriyle gerçekleştirildiğini hatırlatan Koçan, şu uyarılarda bulundu:

• Beslenme ve Konuşma: Süt dişlerinin sağlıklı olması çocuğun beslenmesi, konuşması, çiğnemesi ve genel ağız gelişimi için hayati önem taşır.

• Daimi Dişlere Etkisi: Süt dişi çürükleri daimi dişlerin gelişimini bozabilir. Erken çekilen süt dişlerinin ardından yer tutucu yapılmazsa, daimi dişlerin yanlış sürmesine ya da hiç sürememesine yol açabilir.

• Çeşitli Alışkanlıkların Zararları: Parmak-emzik emme, dudak-dil emme, dil itimi, tırnak yeme ve dişlerin arasına yabancı cisim yerleştirme gibi alışkanlıklar şiddetine göre çene büyümesini ve dişlerin yerini bozabilir.

AÇIK KAPANIŞ VE DİŞ DİZİLİMİ PROBLEMLERİNE DİKKAT

Uzun süreli ve yoğun emzik veya parmak emme alışkanlıklarının ağız yapısında yarattığı deformasyonlar şu şekilde sıralanıyor:

• Açık Kapanış: Özellikle ön bölgede üst ve alt ön dişlerin birbirleriyle temas etmemesi durumu (açık kapanış) görülebiliyor.

• Çene ve Diş Konumları: Üst ön dişlerin öne doğru konumlanması, üst ve alt dişler arasındaki yatay mesafenin artması ve bazı çocuklarda arka dişlerin kapanmaması gibi problemler ortaya çıkabiliyor.

• Sürekli Kuvvet Etkisi: Parmağın ağız içinde sürekli aynı bölgeye konulması, dişler ve çevre dokular üzerinde baskı yaratarak gelişimi olumsuz etkiliyor.

"ORTODONTİK EMZİK KULLANIYORUM" DİYE RAHAT OLUNMAMALI

Emzik ve parmak emmenin farklı dinamikleri bulunduğunu aktaran Dr. Öğr. Üyesi Koçan, parmak emmenin en büyük dezavantajının kontrolünün daha zor olması olduğunu belirtti. Aileler emziği ortadan kaldırabilirken çocuğun parmağını her zaman yanında taşıdığına işaret eden Koçan, "Ortodontik emzik kullanıyorum, hiçbir sorun olmaz" düşüncesinin yanıltıcı olduğunu, emziğin şekli bazı etkileri azaltabilse de uzun süreli kullanım riskini tamamen ortadan kaldırmadığını ifade etti.

EBEVEYNLERE ÖNERİLER: SERT DEĞİL, SAKİN YAKLAŞIM

Çocukları bu alışkanlıklardan uzaklaştırırken yapılan en büyük hatanın ani ve sert müdahaleler olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Şebnem Koçan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Parmak emme, çocukların kendilerini sakinleştirmek veya uykuya geçmek için başvurduğu bir davranış olabiliyor. Çocuğu azarlamak, utandırmak veya cezalandırmak doğru değildir. Bunun yerine alışkanlığın hangi durumlarda ortaya çıktığını anlamaya çalışmak ve uyku öncesi rahatlatıcı rutinler oluşturmak gerekir. Emzik bırakılırken de kararlı ama sakin olunmalı, süreç bir verip bir keserek uzatılmamalıdır."