ESKİŞEHİR’DE "MIŞ GİBİ" DİJİTAL DÖNÜŞÜM: ESKİ’DE DAĞ FARE DOĞURDU!

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ve ESKİ Genel Müdürlüğü’nün vizyon projesi olarak tanıttığı "ES2026 Yeni Nesil Sayaç ve Online Ödeme Sistemi", vadedilen "Avrupa standartlarında akıllı kent" imajının arkasındaki acı altyapı gerçeklerini bir kez daha gözler önüne serdi. "Büyük dijital devrim" olarak sunulan sistem, teknik detaylarıyla incelendiğinde tüketicinin hayatını kolaylaştırmaktan uzak, adeta "taşınabilir dijital vezne" makyajından ibaret bir uygulama olarak kaldı.

2015’ten bu yana dijitalleşme adı altında benzer ara modeller sunan ESKİ, yeni sistemde de temel mantığı değiştirmedi. Vatandaş ödemeyi cep telefonundan yapsa da, bakiyeyi karta aktarmak ve sayaçta okutmak için yine fiziksel temas mecburiyetiyle baş başa bırakıldı.

SİVAS’TA GERÇEK ONLINE SİSTEM, ESKİŞEHİR’DE "NFC MAKYAJI"

Gerçek bir dijital dönüşümün nasıl olması gerektiği sorusunun en net yanıtı Anadolu’dan, Sivas örneğinden geliyor. Sivas Belediyesi iştiraki Özbelsan A.Ş. tarafından hayata geçirilen tam entegre sistemde, sayaçlar doğrudan hücresel veri şebekelerine (GSM/NB-IoT) bağlı olarak çalışıyor. Vatandaş tatildeyken veya şehir dışındayken internetten ödeme yaptığı an, sinyal havadan doğrudan sayaca ulaşıyor ve vana otomatik açılıyor. Ne bodrum kata inme zorunluluğu kalıyor ne de kart teması gereksinimi doğuyor.

Eskişehir’in tercih ettiği "ES2026" sisteminde ise işleyiş bambaşka bir bürokratik ve fiziki çileye dönüşüyor:

1. Online Ödeme: Para ESKİ mobil uygulamasından kredi kartıyla ödeniyor, bakiye telefona (dijital cüzdana) yükleniyor.

2. NFC ile Aktarım: Telefonun NFC özelliği kullanılarak bakiye fiziksel su kartına aktarılıyor.

3. Sayaca Dokundurma: Kart, evin bodrum katındaki veya karanlık şaftlardaki su sayacına fiziksel olarak okutuluyor.

Gece yarısı suyu biten bir Eskişehirlinin, telefondan ödeme yaptıktan sonra el feneriyle apartmanın bodrum katına inip sayacın başında NFC antenini tutturmaya çalışması, akıllı şehir konseptinin vadettiği konforla taban tabana zıt bir UX (kullanıcı deneyimi) felaketi yaratıyor.

SİSTEMİN GERÇEK MALİYETİ VE ABONEYE KESİLEN FATURA

Belediyenin tam akıllı (GPRS/IoT) altyapı yerine ucuz ve internetsiz bir model seçmesinin temel sebebi maliyetten kaçınmak. Sayaç sürekli internete bağlı olduğunda veri maliyeti ve pil tüketimi artarken, ESKİ bu yükü doğrudan abonenin sırtına yıkarak NFC okuma zahmetini kullanıcıya devretmiş durumda.

Üstelik tüm bu yarım teknoloji için abonelerden 3.000 TL gibi fahiş bir değişim bedeli talep ediliyor. Kentteki diğer altyapı sağlayıcıları (OEDAŞ, ESGAZ) arıza veya teknolojik yenileme durumlarında sayaçları tamamen ücretsiz değiştirirken, ESKİ’nin her kalemde faturayı aboneye kesmesi dikkat çekiyor.

BÜTÇE FAZLASINA RAĞMEN YATIRIMSIZLIK

ESKİ yönetimi, her platformda maliyetleri karşılayamadıklarını öne sürerek suya her ay düzenli zam yaparken, resmi veriler bu savunmayı yalanlıyor:

• Bed Hammadde: Su, Porsuk Barajı'ndan (DSİ altyapısından) hammadde ücreti ödenmeden alınıyor.

• Enerji Hibesi: Arıtma tesislerinin elektrik giderlerinin %50’si Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hibe ediliyor.

• 211 Milyon TL Bütçe Fazlası: Kurumun mali tablosundan, geçtiğimiz yıl Büyükşehir Belediyesi bütçesine 211 milyon TL kâr aktarıldığı resmi raporlarla sabit.

Halkın parasıyla halka yeni bir "fiziksel bodrum katı çilesi" yükleyen bu sistem, belediyenin yıllardır sürdürdüğü "mış gibi yapan" vizyonsuzluğunu tescilledi. Attıkları taş, yine ürküttükleri kuşa değmedi.

Online Sistem İle Eskişehir'de Uygulanan NFC Tabanlı Sistem Arasındaki Temel Farklar