Doktorlar açısından en önemli konulardan biri yalnızca tıbbi sürecin değil, aynı zamanda hukuki sürecin de doğru yönetilmesidir.

Peki, doktorlar kendilerini hukuken korumak için nelere dikkat etmeli ve bu konu neden bu kadar önemli?

İzmir Barosu Sağlık Hukuku Komisyonu Üyesi Avukat Özge Özmen Korkut, bu konuda önemli bilgiler verdi:

İMZALANMIŞ ONAM FORMU DOKTORU KORUR MU?

“Sanılanın aksine, hekimlere karşı açılan davaların tamamı tıbbi sürecin yönetiminden kaynaklanmaz. Uyuşmazlıkların bir kısmı iletişim eksikliği, kayıtların yetersiz tutulması ve gerekli dokümantasyonun yapılmaması nedeniyle ortaya çıkabilir.

Bu noktada dikkat edilmesi gereken en önemli konulardan biri aydınlatılmış onamdır.

Hastanın aydınlatılmış onamı alınmadan tıbbi işleme başlanmaması gerekir. Ancak yalnızca imzalanmış bir onam formunun bulunması doktoru hukuken korumaya yeter mi? Hayır. 

Mahkeme süreçlerine baktığımızda, yalnızca imzalanmış bir belgenin bulunmasının her durumda yeterli kabul edilmediğini görüyoruz. Çünkü hastaya işlemden hemen önce, birkaç dakika içinde imzalatılan ve hastanın yeterince okuyup değerlendirme fırsatı bulamadığı bir belge, hastanın olası riskler ve komplikasyonlar konusunda gerçekten bilgilendirildiğini tek başına göstermeyebilir.

Zaten aydınlatılmış onamın amacı da tam olarak budur: Hastanın yapılacak tıbbi müdahale konusunda gerçekten aydınlatılması.

Hastaya uygulanacak işlem, işlemin olası riskleri ve komplikasyonları anlaşılır biçimde anlatılmalıdır. Hasta bu bilgileri değerlendirebilmeli, anlamalı ve ardından kendi iradesiyle onam vermelidir.

Dolayısıyla süreç yalnızca hastanın önüne bir form koyup imzalatmaktan ibaret değildir.

Öncelikle hastanın riskler konusunda gerçekten bilgilendirilmesi gerekir. Gerekli açıklamalar yapıldıktan ve hastanın bunları anlayabilmesi için uygun koşullar sağlandıktan sonra onam alınmalıdır.

Böylece olası bir hukuki uyuşmazlıkta, hastanın riskler konusunda bilgilendirildiğini ve bunları bilerek işleme onay verdiğini gösteren önemli bir delil ortaya çıkar. Bilinen ve hastaya açıklanan bir riskin veya komplikasyonun gerçekleşmesi halinde, usulüne uygun yürütülmüş aydınlatma ve onam süreci hekim açısından önemli bir hukuki koruma sağlayabilir.

YABANCI HASTALARDA DURUM FARKLI MI?

Yabancı hastaların da tıbbi müdahale öncesinde anlayabilecekleri şekilde bilgilendirilmeleri ve aydınlatılmış onamlarının alınması gerekir.

Bu nedenle yabancı hastalara yönelik onam sürecinde dil konusu özellikle önemlidir. Hastanın bilgilendirmeyi anlayabileceği bir dil kullanılmalı; gerekli durumlarda tercüman desteği sağlanmalı ve tercümanın sürece katılımı da uygun şekilde kayıt altına alınmalıdır.

Türkçe hazırlanmış bir metin üzerinden işlem yapılıyor ve hasta Türkçe bilmiyorsa, içeriğin hastaya doğru biçimde aktarıldığının ve hastanın bilgilendirildiğinin ortaya konulabilmesi büyük önem taşır.

Özetle, aydınlatılmış onam yalnızca imzalanması gereken bir evrak değildir.

Asıl önemli olan, hastanın gerçekten bilgilendirilmesi, riskleri ve olası komplikasyonları anlaması ve bunları bilerek tıbbi müdahaleye onay vermesidir.

Doğru yürütülen ve doğru şekilde belgelendirilen aydınlatılmış onam süreci, hem hastanın haklarını güvence altına alır hem de hekim açısından olası hukuki uyuşmazlıklarda önemli bir ispat ve korunma aracı oluşturur.”